مرغ مینا

مرغ مینا

 

مینا پرنده ای از خانواده سار است که به دو صورت وحشی  واهلی یافت می شود و دارای نژاد های مختلفی است که  معروف ترین این نژاد ها مینای گوشواره ای ومینای معمولی است، نام این پرنده در زبان فارسی «مینا»، «مرغ مینا» و «مینای سخنگو » و «مرغ مقلّد» است، در زبان عربی «المینه» ودر زبان انگلیسی Myna، Mynah، Mina،Mynas، Minah  و در زبان فرانسوی و اسپانیایی به آن Martin و در زبان آلمانی به آن Beo و در زبان ترکی Mina  است . نام « مینا »  در حقیقت یک نام هندی است که  ریشه ای سانسکریتی دارد و از زبان هندی به سایر زبان ها راه یافته است. گونه وحشی این پرنده در جنگل ها و دشت ها پراکنده است و گونه اهلی آن را می توان در بسیاری از خانه ها مشاهده کرد. مرغ مینا پرنده ای کاملاً اجتماعی و پر سر وصدا است که تا حدودی مانند سارها حالت تهاجمی دارد . اگر به هر دلیلی مورد آزار و اذیت قرار گیرد یا احساس خطر کند و به درختی نزدیک در حوالی لانه اش رفته، صداهای بسیار بلند و ناهنجاری را به معنای اعتراض از خود در می آورد. آن ها خود را سریعاً با محیط وشرایط اطراف شان تطبیق می دهند. بیشتر اجتماع  آن ها در زمین های بایر واطراف باغ ها می باشد .

زیستگاه مینای معمولی به طور طبیعی در مناطقی از شرق افغانستان تا جنوب غربی چین واقع شده است . آن ها اغلب سرزمین های باز وکم  درخت را برای زندگی ترجیح می  دهند . اما در بعضی از موارد در میان تمدن  شلوغ شهری هم  مانند پارک ها ، گلخانه ها و مزارعی که به دست انسان ها ساخته شده است دیده می شوند. آن ها برای تفریح وسرگرمی با دیگر مرغ های مینا گلاویز می شوند وبه نزاع های دوستانه می پردازند. اما این نبردها به خشونت و خونریزی نمی انجامد. این پرنده انسان را از وجود مار مطلع می سازد و با مشاهده این حیوان با سروصدای زیاد محل وجود مار را به انسان نشان  می دهد.

 

تاریخچه پرورش مینا در جهان :

پرنده مینا از زمان های بسار دور به عنوان پرنده ای دوست داشتنی و مردمی مطرح   بود. در یونان باستان برخی از خانواده های ثروتمند و اشراف از این پرنده به عنوان حیوان خانگی استفاده می کردند و در هندوستان این پرنده برای بیش از دو هزار سال به عنوان پرنده ای مقدس به شمار می رفت و در مراسم جشن این پرنده را بر روی پشت گاو نر گذاشته و وارد شهر می کردند. امروزه توانمندی های استثنایی این پرنده باعث شده است که این پرنده به عنوان یکی از مورد توجه ترین پرندگان قفس در بین مردم باشد و همچنین به عنوان بهترین پرنده سخنگو که قادر به تقلید صدای آدمی و سخن گفتن با کلمات واضح و مفهوم به شمار می رود و بسیاری معتقدند که این پرنده بهتر از کاسکو می تواند صدای انسان را تقلید نماید.

این پرنده از دیر باز بومی جنگل های هندوستان بوده است و در طی قرون متمادی توسط بازرگانان و تجاری که برای خرید ادویه جات و عاج  به هندوستان سفر می کردند خریداری وبه کشورهای خاورمیانه و از جمله ایران و ترکیه راه یافت. بعدها پس از تصرف هندوستان توسط امپراتوری بریتانیا، این پرنده توسط افسران و ملوانان انگلیسی به انگلستان و از آن جا به بسیاری از مناطق دیگر جهان راه یافت. این پرنده همچنین در قرون وسطی از هندوستان به کشورهای جنوب غرب آسیا و چین برده شد و در آن جا به دربار پادشاهان وامرای محلی راه یافت و یکی از سرگرمی های جالب درباریان به شمار می رفت.

در طبیعت حشرات عمده غذای این پرنده را تشکیل می دهد. این پرنده در اوایل سال 1755 میلادی به جزیره موریس برده شد تا با آفت ملخ که یکی از آفات اصلی مزارع آن جزیره است مبارزه کند.

«کارل لینه» طبیعی دان معروف در سال 1758 میلادی مینای   گوشواره ای را شناسایی کرده و رده بندی علمی کرد.

این پرنده در سال 1862 میلادی به استرالیا برده شد تا با حشرات موجود در کشتزارهای ملبورن مقابله نماید، اما چندی نگذشت که به سیدنی و سپس به کوینزلند شمالی برده شد تا بتواند با سوسک ها مبارزه کند و عاقبت در سال 1968میلادی به کانبرا برده  شد.

در طی سال های 1870 تا 1877میلادی، صدها پرنده  به جزیره  جنوبی نیوزلند برده شد. در سال 1866این پرنده بوسیله دکتر ویلیام هیلیراند به هاوائی برده شد تا با کرم های نیشکر ومحصولات کشاورزی مبارزه کند.

این پرنده در سال  1865 به جزایر هاوایی برده شد تا با کرم های آفت کشاورزی مقابله کند و چندی نگذشت که خودش به علت زاد و ولد فراوان به مشکلی برای اهالی هاوایی تبدیل شد.

 

نژادهای مینا :

همانطور که قبلاً گفته شد در جهان بالغ بر بیست ویک گونه مینا وجود دارد که این گونه ها  در سه جنس رده بندی شده اند و این سه جنس عبارتند از : جنس مینای گوشواره ای ( شامل دوازده گونه )، جنس مینای معمولی      ( شامل هشت گونه ) و جنس مینای بالی ( شامل یک گونه ) . رنگ تمامی گونه ها به استثنای مینای بالی سیاه و تیره است و تنها مینای بالی به رنگ سفید است . در این جا به ترتیب  گونه های مختلف مینا را شرح می دهیم:

الف . گونه مینای گوشواره ای Hill Mynah

ب . گونه مینای معمولی Common Mynah

ج . گونه مینای بالی   Bali Mynah

 

الف .  گونه مینای گوشواره ای:

نام علمی آن  Gracula religiosa است و لینه جانور شناس معروف در سال 1758 میلادی این پرنده را در رده بندی خود وارد نمود. این پرنده نام های مختلف فراوانی دارد که عبارتند از: مینای گوشواره ای (تپه ای)، مینای سخنگو ، مینای تپه ای شرقی، مینای تپه ای  جنوبی، گراکل معمولی  وگراکل جنوبی. این گونه از مناطق استوایی جنوب آسیا در هندوستان و سریلانکا گرفته تا کشور اندونزی پراکنده است و بیشتر در حاشیه جنگل ها و زمین های زراعی زندگی می کند و لانه خود را در شکاف درختان می سازد و هر بار 2الی 3 تخم می گذارد.  مینای گوشواره ای جاوه و مینای گوشواره ای هندی بزرگ  قبل از ممنوعیت واردات مینا از شایع ترین انواع مینا در فروشگاه های عرضه کننده حیوانات خانگی در ایالات متحده آمریکا بودند. برخی از انواع مینای گوشواره ای جزو حیوانات حمایت شده بوده و نمی توان آن ها را در هیچ یک از فروشگاه های عرضه کننده حیوانات خانگی در سراسر جهان مشاهده کرد. تمامی انواع مینای گوشواره ای جزو جنس گراکولا Gracula و گونه ریلیگیوسا religiosa می باشند و گونه گراکولا ریلیگیوسا Gracula  religiosa در برگیرنده  تمامی گونه های شایع مینا می باشد البته به استثنای مینای گوشواره ای کوچک ومینای گوشواره ای نیاس به علت از بین رفتن درختان وتخریب محیط زیست این پرندگان تعداد مینای گوشواره ای روز به روز روبه کاهش نهاده و این پرندگان ناچار شده اند که به ارتفاعات پایین تر جهت زندگی مهاجرت نمایند.

 

تصویر مینای گوشواره ای

مینای گوشواره ای برای صدها سال در سرزمین های بومی خود به عنوان پرنده ای سخنگو از شهرتی افسانه ای برخوردار بوده است. تمامی انواع مینای گوشواره ای قادر به تقلید صدا هستند اما برخی از انواع آن بهتر از دیگران این کار را انجام می دهند. مینای گوشواره ای جاوه  و مینای گوشواره ای هندی بزرگ از سایر پرندگان سخنگو در تقلید صدا مهارت بیشتری داشتند و به همین دلیل به تعداد زیادی وبیش از سایر انواع مینا خرید و فروش می شدند . این گونه دارای دوازده نوع است که عبارتند از:

 

1 . مینای گوشواره ای سیلانی Ceylon Mynah

2 . مینای گوشواره ای کوچک Lesser Hill Mynah

3 . مینای گوشواره ای هندی بزرگ Greater India Hill Mynah

4 .  مینای گوشواره ای نپال Nepal Hill Mynah

5 . مینای گوشواره ای جزیره آندامان  Andaman Mynah 

6 . مینای جزیره پالاوان Palawan Mynah 

7 . مینای گوشواره ای جزیره اینگانو Enggano Hill Mynah 

8 . مینای  گوشواره ای جاوه Java Hill Mynah

9 . مینای سومباوا    Sumbawa Mynah

10 . مینای گوشواره ای فلوریس Flores Hill Mynah   

11 .مینای گوشواره ای  باتوBatu Mynah    

12 . مینای گوشواره ای جزیره نیاس Nias Island Hill Mynah   

 

ب – گونه مینای معمولی Common Mynah :

نام علمی این گونه Acridotheres است. جزو خانواده سارسانان  است و در سال 1816 توسط دانشمندی به نام ویولت   شناسائی و به رده بندی جهانی پرندگان افزوده شد. این گونه از شرق ایران تا جنوب  چین و اندونزی پراکنده است و دارای انواع زیر است :

1 . مینای دمگاه سفید White vented Mynah

2 . مینای تاجدار hCrested Myna     

3 . مینای جاوه hJavan Myna 

4 .  مینای  شکم روشن  hPale bellied Myna              

5 . مینای جنگلی   hJungle Myna  

6 . مینای طوقه    hCollared Myna 

7 . مینای بانک   hBank Myna 

8 . مینای معمولی   hCommon Myna   

مینای معمولی

 

ج  .گونه مینای بالی Bali Mynah

این گروه شامل یک گونه می باشد که آن گونه مینای بالی است. نام علمی أن Leucopsar rothschildi است و هم چنین به نام های مینای روتچیلد ومینای بالی معروف است. این گونه مینا از لحاظ رده بندی با سایر گونه های مینا متفاوت است. این گونه از راسته طوطی سانان، خانواده استرونیده وجنس لیوکوپسار  و گونه روتچیلد می باشد. اندازه آن متوسط بوده و در حدود 25 سانتی متر طول دارد. این مینا در مقایسه با سایر انواع مینا کمی چاق تر به نظر می رسد و سرتاسر بدن آن تقریباً به رنگ سفید است و تنها تعداد اندکی نوار سیاه رنگ بر روی بال ها و دمش دیده می شوند. حلقه دورچشم بدون پر بوده و به رنگ آبی است و پاهایش به رنگ قهوه ای ومنقار به رنگ زرد است. هردو جنس نر و ماده آن شبیه به هم هستند و تفریق بین نر و ماده کار دشواری است. خاستگاه مینای بالی، جزیره بالی در کشور اندونزی است و این گونه تنها گونه در قید حیات این جزیره که همچنان در آن زندگی می کند.

تصویر مینای بالی

این گونه کمیاب در سال 1910 کشف شد. سایر گونه های جزیره بالی نظیر ببر بالی در سال 1937 منقرض گردید. علت تسمیه این مینا به مینای روتچیلد این است که این پرنده برای اولین بار توسط دانشمند انگلیسی لرد روتچیلد شناسایی و معرفی شد واز این رو از سال 1912 به نام مینای روتچیلد نامگذاری گردید.

 

منبع مورد استفاده :

1 . پرورش ، نگهداری وبیماری های مینا ، تالیف : دکتر احسان مقدس، انتشارات نیلوبرگ ، چاپ اول ، سال 1387 ، تهران.

 

 تالیف : دکتر احسان مقدس